Odporność organizmu to złożona sprawa

Działanie układu odpornościowego to niesamowity i złożony mechanizm. Jego zadaniem jest ochrona organizmu przed przedostawaniem się do niego szkodliwych mikroorganizmów (bakterii, wirusów, grzybów, pasożytów), a jeśli to zawiedzie – zwalczanie ich [1-3]. Co więcej, chroni Cię również przed zmianami komórkowymi, które mogą powodować choroby (np. nowotwory) [2].

Gdy do organizmu dostaje się patogen, układ odpornościowy zaczyna swoją reakcję. Najpierw identyfikuje, czy “intruz” jest niebezpieczny, a jeśli wykryje zagrożenie, uruchamia procesy odpowiedzi immunologicznej. Polega to na wysłaniu specjalnych komórek (leukocytów lub limfocytów), które neutralizują szkodliwe mikroby [1-3].

Twój układ odpornościowy pracuje non stop, nawet wtedy gdy czujesz się znakomicie. Odporność to skomplikowana sieć wzajemnych powiązań, na którą wpływa wiele procesów w organizmie. Nic dziwnego, że czasami niektóre jej etapy zawodzą [4].

Czasami w układzie odpornościowym dochodzi do błędu, na którego skutek rozpoznaje on swoje własne komórki, jako intruzów i zaczyna je zwalczać. Wówczas mamy do czynienia z chorobami autoimmunologicznymi. W innym przypadku układ odpornościowy uznaje za zagrożenie substancje, które nie są szkodliwe, takie jak pyłki roślin. Taki mechanizm dotyczy alergii [1-3].

Chorować zaczynasz również wtedy, gdy układ odpornościowy nie potrafi poradzić sobie z ilością lub agresywnością patogenów. Niektóre z nich wywołują chorobę przy pierwszym kontakcie, ponieważ komórki odpornościowe nie znają tych patogenów i nie potrafią rozpoznać ich jako zagrożenie lub nie wiedzą, jak mają je zneutralizować. Dotyczy to na przykład chorób wieku dziecięcego, takich jak ospa. Odporność na takie mikroby trzeba nabyć, na przykład poprzez szczepienia [2-3].

Czynniki wpływające na odporność

Układ odpornościowy składa się z wyspecjalizowanych komórek, które działają we wszystkich tkankach organizmu, tworząc skomplikowaną sieć powiązań i zależności [4]. Oznacza to, że pomiędzy odpornością a organizmem zachodzi dwukierunkowe oddziaływanie. Układ immunologiczny wpływa na funkcjonowanie całego organizmu, a kondycja organizmu wpływa na efektywność działania odporności.

Dlatego, jeśli chcesz wesprzeć układ odpornościowy, nie wystarczy łykać witaminę C w sezonie grypowym. Warto spojrzeć na ten temat przez pryzmat utrzymania optymalnej kondycji całego organizmu.

Sen

Badania ujawniły wpływ okresów snu oraz rytmu dobowego na funkcjonowanie układu odpornościowego. Komórki odpornościowe odpowiadające za natychmiastową eliminację patogenów wykazują najwyższą aktywność w okresach czuwania, ale cytokiny (wpływające na procesy zapalne) i limfocyty T (odpowiadające między innymi za walkę z wirusami i regulację odpowiedzi immunologicznej) aktywują się głównie we wczesnej fazie snu nocnego [5-6].

Co więcej, badania wskazują, że sen ma znaczenie w kształtowaniu się pamięci immunologicznej, a więc odporności nabytej. W uproszczeniu można powiedzieć, że gdy śpisz, komórki układu odpornościowego efektywniej zapamiętują szkodliwe antygeny [5].

Dieta

Odżywianie ma kluczowy wpływ na funkcjonowanie układu odpornościowego. Warzywa, owoce, zdrowe źródła białka i tłuszczów czy węglowodany pochodzące z produktów pełnoziarnistych – wszystkie te produkty dostarczają komórkom odporności witamin, składników mineralnych i makroskładników niezbędnych do prawidłowej pracy [7-8].

Oprócz witamin i składników mineralnych (które omawiamy poniżej), bardzo istotną rolę w aktywności układu immunologicznego odgrywają aminokwasy, cholesterol i kwasy tłuszczowe. Krótko mówiąc: zdrowa dieta dostarcza komórkom układu odpornościowego składników odżywczych w odpowiednich stężeniach. Jeśli dieta jest uboga i mało odżywcza ilość tych składników jest zbyt mała, a odporność słabnie [7-8].

Stres

Układ odpornościowy potrafi odbierać sygnały płynące z mózgu. Ich podłożem jest między innymi stres. Badania dowodzą, że ten występujący krótkotrwale (np. podczas egzaminu albo wystąpienia publicznego) może być korzystny dla odporności. Organizm mobilizuje wówczas komórki odpornościowe, by były gotowe do walki z ewentualnym zagrożeniem [9-10].

Jednak długotrwały stres wyrządza układowi odpornościowemu duże szkody. Jednym ze szlaków komunikacji układu immunologicznego z mózgiem jest oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, gdzie komunikacja zachodzi za sprawą hormonów. Przy wystawieniu na długotrwały stres zwiększa się produkcja kortyzolu. A jego utrzymujące się wysokie stężenie może sprawiać, że komórki odpornościowe stają się niewrażliwe i słabiej reagują na bodźce [9-10].

Mikrobiota

Czy wiesz, że 70%-80% komórek odpornościowych znajduje się w jelitach? To dlatego ich zdrowie i funkcjonowanie jest tak ważne dla układu immunologicznego. Szczególne znaczenie mają przy tym pożyteczne mikroorganizmy żyjące w układzie pokarmowym, czyli mikrobiota [11-12].

Pożyteczne bakterie i grzyby utrudniają rozprzestrzenianie się patogenów w układzie pokarmowym, konkurując z nimi o miejsce i pożywienie, a także produkując szkodliwe dla nich metabolity. Jednak część badań sugeruje, że mikrobiota jelit może również wpływać na odporność ogólnoustrojową [11-12].

Metabolity produkowane przez mikrobiotę mogą rozprzestrzeniać się po organizmie, stanowiąc cząsteczki sygnałowe wpływające na funkcjonowanie całego układu odpornościowego. Naukowcy podejrzewają, że może to wspomagać ochronę organizmu przed infekcjami [11].

Jakie składniki wspierają układ odpornościowy?

• Witamina B6 – ma znaczenie dla utrzymania prawidłowej odpowiedzi immunologicznej oraz procesów przeciwzapalnych [13]. Jej niedobór może zaburzać różnicowanie i dojrzewanie limfocytów i (pośrednio) przeciwciał [14].
• Witamina B12 – niedobór witaminy B12 może być związany z mniejszą ilością limfocytów oraz innych ważnych komórek odpornościowych [15-16].
• Witamina C – wspomaga funkcje bariery nabłonkowej, chroniącej przed przedostawaniem się patogenów do organizmu, kumuluje się w komórkach odpowiedzialnych za neutralizację szkodliwych mikrobów, wspierając ich działanie oraz jest potrzebna do różnicowania i podziału limfocytów [17].
• Witamina D – może wpływać na odpowiedź immunologiczną organizmu, a jej niedobór może wiązać się ze zwiększoną autoimmunizacją (atakowaniem komórek własnego organizmu) oraz podatnością na infekcje [18-19].
• Cynk – jony cynku biorą udział w regulacji szlaków sygnałowych w komórkach odpornościowych, co czyni ten składnik mineralny niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania całego układu odpornościowego. Cynk ma również potencjał przeciwzapalny [20].
• Miedź – niedobór miedzi może upośledzać funkcjonowanie komórek układu odpornościowego, a także liczbę niektórych ich rodzajów [21-22].
• Selen – jest potrzebny do zainicjowania odpowiedzi immunologicznej w organizmie, ale bierze też udział w jej regulacji i wspiera procesy łagodzące przewlekły stan zapalny [23].

Suplementy diety ze składnikami wspierającymi odporność

W ofercie marki Osavi znajdziesz wiele suplementów diety, zawierających ważne dla odporności składniki.

Suplementy z witaminami:

• Witamina B6, P-5-P 30 mg
• Liposomalna witamina B12, metylokobalamina 100 μg
• Witamina B12, metylokobalamina, 100 μg
• Witamina B12, Metylokobalamina, 100 µg – spray doustny
• Liposomalna witamina C 1000 mg
• Witamina C 1000 z rutyną i dziką różą
• Witamina C 1000 mg – proszek
• Witamina D3, 2000 IU
• Witamina D3, 4000 IU
• Witamina D3 3000 IU – spray doustny
• Witamina D3 4000 IU – spray doustny
• Liposomalna witamina D3 4000 IU

Suplementy ze składnikami mineralnymi:

• Liposomalny cynk 15 mg
• Pikolinian cynku, 50 mg
• Cynk + Miedź, 15 mg + 1 mg
• Selen, 200 μg
• Selen 200 µg – spray doustny

Może cię zainteresować:

Colostrum Immuno 800 mg to suplement diety zawierający siarę bydlęcą, czyli Colostrum bovinum. Preparat jest standaryzowany na immunoglobuliny G i cynk w formie glukonianu cynku.

Źródła:

1. „Understanding the Immune System: How It Works”. U.S. DEPARTMENT OF HEALTH AND HUMAN SERVICES, NATIONAL INSTITUTES OF HEALTH, National Institute of Allergy and Infectious Diseases, National Cancer Institute, września 2003, Publication No.2003–5423. https://www.imgt.org/IMGTeducation/Tutorials/ImmuneSystem/UK/the_immune_system.pdf
2. „In Brief: How Does the Immune System Work?” InformedHealth.Org [Internet], Institute for Quality and Efficiency in Health Care (IQWiG), 2023. www.ncbi.nlm.nih.gov, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279364/.
3. Sabir, Sarah, i Arif Jan. „Physiology, Immune Response”. StatPearls, StatPearls Publishing, 2026. PubMed, http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK539801/.
4. Poon, Maya M. L., i Donna L. Farber. „The Whole Body as the System in Systems Immunology”. iScience, t. 23, nr 9, września 2020, s. 101509. DOI.org (Crossref), https://doi.org/10.1016/j.isci.2020.101509.
5. Besedovsky, Luciana et al. “Sleep and immune function.” Pflugers Archiv : European journal of physiology vol. 463,1 (2012): 121-37. doi:10.1007/s00424-011-1044-0 https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3256323/#Sec7
6. Garbarino, Sergio et al. “Role of sleep deprivation in immune-related disease risk and outcomes.” Communications biology vol. 4,1 1304. 18 Nov. 2021, doi:10.1038/s42003-021-02825-4 https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8602722/
7. Munteanu, Camelia, and Betty Schwartz. “The relationship between nutrition and the immune system.” Frontiers in nutrition vol. 9 1082500. 8 Dec. 2022, doi:10.3389/fnut.2022.1082500 https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9772031/
8. Childs, Caroline E et al. “Diet and Immune Function.” Nutrients vol. 11,8 1933. 16 Aug. 2019, doi:10.3390/nu11081933 https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6723551/
9. Alotiby, Amna. “Immunology of Stress: A Review Article.” Journal of clinical medicine vol. 13,21 6394. 25 Oct. 2024, doi:10.3390/jcm13216394 https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11546738/
10. Dhabhar, Firdaus S. “Effects of stress on immune function: the good, the bad, and the beautiful.” Immunologic research vol. 58,2-3 (2014): 193-210. doi:10.1007/s12026-014-8517-0 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24798553/
11. Wiertsema, Selma P et al. “The Interplay between the Gut Microbiome and the Immune System in the Context of Infectious Diseases throughout Life and the Role of Nutrition in Optimizing Treatment Strategies.” Nutrients vol. 13,3 886. 9 Mar. 2021, doi:10.3390/nu13030886 https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8001875/
12. Wang, Qishang, et al. „Interaction between Gut Microbiota and Immunity in Health and Intestinal Disease”. Frontiers in Immunology, t. 16, listopada 2025. Frontiers, https://doi.org/10.3389/fimmu.2025.1673852.
13. Du, Xialin, et al. „Vitamin B6 Prevents Excessive Inflammation by Reducing Accumulation of Sphingosine‐1‐phosphate in a Sphingosine‐1‐phosphate Lyase–Dependent Manner”. Journal of Cellular and Molecular Medicine, t. 24, nr 22, listopada 2020, s. 13129–38. DOI.org (Crossref), https://doi.org/10.1111/jcmm.15917.
14. Rall, L C, and S N Meydani. “Vitamin B6 and immune competence.” Nutrition reviews vol. 51,8 (1993): 217-25. doi:10.1111/j.1753-4887.1993.tb03109.x https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8302491/
15. Mitra, Saikat et al. “Exploring the Immune-Boosting Functions of Vitamins and Minerals as Nutritional Food Bioactive Compounds: A Comprehensive Review.” Molecules (Basel, Switzerland) vol. 27,2 555. 16 Jan. 2022, doi:10.3390/molecules27020555 https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8779769/
16. Tamura, J et al. “Immunomodulation by vitamin B12: augmentation of CD8+ T lymphocytes and natural killer (NK) cell activity in vitamin B12-deficient patients by methyl-B12 treatment.” Clinical and experimental immunology vol. 116,1 (1999): 28-32. doi:10.1046/j.1365-2249.1999.00870.x https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1905232/
17. Carr, Anitra C, and Silvia Maggini. “Vitamin C and Immune Function.” Nutrients vol. 9,11 1211. 3 Nov. 2017, doi:10.3390/nu9111211 https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5707683/
18. Aranow, Cynthia. “Vitamin D and the immune system.” Journal of investigative medicine : the official publication of the American Federation for Clinical Research vol. 59,6 (2011): 881-6. doi:10.2310/JIM.0b013e31821b8755 https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3166406/
19. Martens, Pieter-Jan et al. “Vitamin D's Effect on Immune Function.” Nutrients vol. 12,5 1248. 28 Apr. 2020, doi:10.3390/nu12051248 https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7281985/
20. Wessels, Inga et al. “Zinc as a Gatekeeper of Immune Function.” Nutrients vol. 9,12 1286. 25 Nov. 2017, doi:10.3390/nu9121286 https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5748737/
21. Cheng, Fu, et al. „Relationship between copper and immunity: The potential role of copper in tumor immunity”. Frontiers in Oncology, t. 12, listopada 2022, s. 1019153. PubMed Central, https://doi.org/10.3389/fonc.2022.1019153.
22. Percival, Ss. „Copper and Immunity”. The American Journal of Clinical Nutrition, t. 67, nr 5, maja 1998, s. 1064S-1068S. DOI.org (Crossref), https://doi.org/10.1093/ajcn/67.5.1064S.
23. Huang, Zhi, et al. „The Role of Selenium in Inflammation and Immunity: From Molecular Mechanisms to Therapeutic Opportunities”. Antioxidants & Redox Signaling, t. 16, nr 7, kwietnia 2012, s. 705–43. PubMed Central, https://doi.org/10.1089/ars.2011.4145.